പ്രവാസികളുടെ വോട്ടവകാശം: അതിർത്തികൾക്കപ്പുറം കേൾക്കേണ്ട ശബ്ദങ്ങൾ

ഫൈസൽ ആലുവ
ആർ എം എ പ്രസിഡന്റ്

ആഗോളവൽക്കരണത്തിന്റെ കാലത്ത് രാജ്യങ്ങളുടെ അതിർത്തികൾ ഭൗമപരമായ രേഖകളായി മാത്രം ചുരുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും, ജനാധിപത്യാവകാശങ്ങൾ ഇന്നും പലപ്പോഴും ആ രേഖകൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ പൂട്ടപ്പെട്ട നിലയിലാണ്. തൊഴിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം, വ്യാപാരം തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കോടിക്കണക്കിന് ആളുകൾ സ്വന്തം രാജ്യങ്ങൾക്ക് പുറത്താണ് ജീവിതം നയിക്കുന്നത്. എന്നാൽ രാജ്യത്തിന്റെ വികസനത്തിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്ന ഈ പ്രവാസികൾക്ക് രാഷ്ട്രീയ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ പല രാജ്യങ്ങളും പിന്നിലാണ്.

സമീപകാലത്ത് ബംഗ്ലാദേശ് സ്വീകരിച്ച തീരുമാനം ഈ വിഷയത്തെ വീണ്ടും ശ്രദ്ധാകേന്ദ്രത്തിലാക്കി. വിദേശത്ത് താമസിക്കുന്ന പൗരന്മാർക്ക് ദേശീയ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തപാൽ വോട്ടിംഗ് സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തിയത് പ്രവാസികളുടെ രാഷ്ട്രീയ അവകാശങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന ജനാധിപത്യ നീക്കമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. “Postal Vote” സംവിധാനം വഴി വിദേശത്തുള്ള പൗരന്മാർക്ക് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത് തപാൽ മുഖേന വോട്ട് ചെയ്യാൻ അവസരം ലഭ്യമാക്കിയതോടെ, വർഷങ്ങളായി പ്രായോഗിക തടസ്സങ്ങൾ നേരിട്ടിരുന്ന ഒരു വിഭാഗത്തിന് ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിൽ പങ്കുചേരാനുള്ള വാതിൽ തുറന്നു.

ലോകത്തിന്റെ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലായി കോടിക്കണക്കിന് ബംഗ്ലാദേശ് പ്രവാസികൾ ജീവിക്കുകയും ജോലി ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇവരിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം ഇതിനകം തന്നെ പുതിയ സംവിധാനത്തിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തതായി റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നിയമപരമായ അവകാശം സാങ്കേതിക സൗകര്യങ്ങളുടെ അഭാവം മൂലം പ്രാവർത്തികമാകാതിരുന്ന അവസ്ഥയിൽ നിന്ന് ഒരു സജീവ ജനാധിപത്യ പങ്കാളിത്തത്തിലേക്കുള്ള നീക്കമാണ് ഇത്.

ഇത്തരം സാഹചര്യത്തിൽ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രവാസി സമൂഹങ്ങളിലൊന്നുള്ള ഇന്ത്യയുടെ സ്ഥിതി കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയമാകുന്നു. ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന പ്രവാസി പൗരന്മാർക്ക് വോട്ടവകാശം നിഷേധിക്കുന്നില്ലെങ്കിലും, വോട്ട് ചെയ്യാൻ നിർബന്ധമായും നാട്ടിലെത്തണമെന്ന വ്യവസ്ഥ ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു. അതായത് അവകാശം നിയമപരമായി ഉണ്ടെങ്കിലും, പ്രായോഗികമായി അത് ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയാണ്.

പ്രത്യേകിച്ച് ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലെ ഇന്ത്യൻ പ്രവാസികളുടെ ജീവിതസാഹചര്യം ഈ പ്രശ്നത്തിന്റെ ഗൗരവം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഒമാൻ, യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സ്, സൗദി അറേബ്യ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഇന്ത്യൻ തൊഴിലാളികൾ അധ്വാനിക്കുന്നു. അവർ അയക്കുന്ന വിദേശനാണ്യം ഇന്ത്യയുടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ നിർണായക പങ്കുവഹിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളിൽ സ്വരം ഉയർത്താൻ അവർക്ക് പ്രായോഗിക അവസരങ്ങൾ പരിമിതമാണ്.

നാട്ടിലെത്തി വോട്ട് ചെയ്യുക എന്നത് പലർക്കും സാമ്പത്തികവും തൊഴിൽപരവുമായ വെല്ലുവിളികളാൽ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. വിമാനയാത്രാചെലവ്, അവധിയുടെ അഭാവം, കുടുംബ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ വോട്ടവകാശത്തെ അകന്ന സ്വപ്നമാക്കുന്നു. ഇതോടെ ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിൽ വലിയൊരു വിഭാഗം സ്വാഭാവികമായി പുറത്താക്കപ്പെടുന്നു.

ഡിജിറ്റൽ സാങ്കേതിക വിദ്യകളിൽ ലോകം വേഗത്തിൽ മുന്നേറുമ്പോൾ, ബാങ്കിംഗ് മുതൽ വിദ്യാഭ്യാസം വരെ നിരവധി സേവനങ്ങൾ അതിർത്തികൾ കടന്ന് ലഭ്യമാകുന്ന കാലമാണിത്. അത്തരത്തിൽ വോട്ടിംഗ് സംവിധാനങ്ങൾ മാത്രം പഴയ രീതികളിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കേണ്ടതുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം പ്രസക്തമാണ്. സുരക്ഷിതമായ തപാൽ വോട്ടിംഗ് സംവിധാനങ്ങളും നിയന്ത്രിത ഇലക്ട്രോണിക് വോട്ടിംഗ് രീതികളും സാങ്കേതികമായി ഇന്നില്ലാത്തവയല്ല.

പ്രവാസികൾ സാമ്പത്തിക പങ്കാളികൾ മാത്രമല്ല; അവർ രാഷ്ട്രീയ അവകാശങ്ങളുള്ള പൗരന്മാരുമാണ്. ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ശക്തി ഓരോ പൗരന്റെയും പങ്കാളിത്തത്തിലാണ്. അതിനാൽ പ്രവാസികളുടെ വോട്ടവകാശം പ്രായോഗികമാക്കുന്നത് ഒരു സൽപരിഗണനയല്ല, മറിച്ച് ജനാധിപത്യ ബാധ്യതയാണ്.

ബംഗ്ലാദേശ് എടുത്ത ചുവടുവയ്പ് ഒരു മാതൃകയായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഇന്ത്യൻ സാഹചര്യത്തിൽ പ്രവാസി വോട്ടവകാശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഗൗരവമായ നയപരമായ ചർച്ചകൾ ഇനി വൈകാൻ പാടില്ല. അതിർത്തികൾക്കപ്പുറം ജീവിക്കുന്ന പൗരന്മാരുടെ ശബ്ദം ജനാധിപത്യത്തിൽ കേൾക്കപ്പെടേണ്ട സമയമാണിത്.